بروجردى ، محمد ، مبانى حقوق اسلامى ( مختلف الاصول ) ، ص 237 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 564 . مغنيه ، محمد جواد ، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد ، ص 447 . خمينى ، روح الله ، الرسائل ، ج 2 ، ص 85 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز فى اصول الفقه ، ج 1 ، 2 ، ص 417 . مرجحات مخصوص ر . ك : مرجحات منصوص مرجحات منصوص مرجحات مذكور در احاديث مرجحات منصوص ، مرجحاتى است كه سبب اقربيت يكى از دو خبر به واقع يا اقربيت صدور آن مىشود و در اخبار و روايات به آنها تصريح شده است ، مانند مرجحاتى كه در مقبوله « عمر بن حنظله » آمده است . مرجحات منصوص از نظر اصولىها عبارت‌اند از : 1 . احدثيت ( جديدتر بودن ) روايت ؛ 2 . صفات راوى ؛ 3 . شهرت ؛ 4 . موافقت با كتاب ؛ 5 . مخالفت عامه . نكته : در تعداد مرجحات منصوص اختلاف وجود دارد ؛ برخى معتقدند از سه مرجح تجاوز نمىكند : 1 . شهرت فتوايى ؛ 2 . موافقت كتاب ؛ 3 . مخالفت عامه . « 1 » نيز ر . ك : تعدى از مرجحات منصوص ؛ تعداد مرجحات . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 503 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 2 ، ص 766 و 771 . خمينى ، روح الله ، الرسائل ، جزء 2 ، ص 85 . مغنيه ، محمد جواد ، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد ، ص 441 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 6 ، ص 176 . سبزوارى ، عبد الاعلى ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص 181 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 8 ، ص 124 . بروجردى ، محمد ، مبانى حقوق اسلامى ( مختلف الاصول ) ، ص 237 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 564 . قديرى ، محمد حسن ، البحث فى رسالات عشر ، ص 391 . مجاهد ، محمد بن على ، مفاتيح الاصول ، ص 688 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 229 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز فى اصول الفقه ، ص 417 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 516 . محمدى ، على ، شرح رسائل ، ج 7 ، ص 73 و 140 . مرجحات نوعى دلالى ر . ك : مرجح نوعى [ مرجح ] مرجح تعبدى شىء موجب ترجيح ، به دليل اعتبار شرع مرجح تعبدى ، از اقسام مرجحات منصوص است ؛ يعنى ترجيح دادن آن تعبدى است ، نه اينكه چون موجب ظن به صدور يا مضمون و يا جهت صدور مىگردد ، مرجح است ، مانند : ترجيح به اعدليت ، اورعيت و اوثقيت كه از صفات راوى بوده و نشان‌دهنده شدت ورع و پرهيز از مشتبهات و يا شدت اهتمام به عبادات مىباشد . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 8 ، ص 227 . اصفهانى ، محمد حسين ، نهاية الدراية فى شرح الكفاية ، ج 3 ، ص 188 . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 228 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 510 . مرجح جهتى عامل روشن‌كننده جهت صدور حديث مرجح جهتى ، از اقسام مرجح داخلى و مقابل مرجح صدورى و مرجح مضمونى بوده و عبارت است از امورى كه علل و انگيزه‌هاى صدور حديث را روشن مىسازد و به اصل صدور حديث كار ندارد ؛ به بيان ديگر ، عواملى است كه جهت صدور يك حديث را تقويت كرده و آن را به حق نزديك‌تر و از باطل دور تر مىگرداند ، مانند حديثى كه صدور آن براى ما مسلّم است ولى دو احتمال در آن وجود دارد : 1 . در مقام بيان حكم واقعى است ؛ 2 . در مقام بيان واقع نيست ، بلكه از روى مصلحت و تقيه ، صادر شده است ؛ در چنين موردى ، وجود مرجحات جهتيه ، وضعيت را روشن مىسازد ، مثل : موافق يا مخالف بودن يك حديث با عامه ؛ يعنى در مقام تعارض دو حديث ، آن خبرى كه مخالف با عامه باشد راجح است ، چون در حديث موافق با عامه دو احتمال يادشده وجود دارد ، اما در حديث مخالف عامه ، احتمال دوم كه از روى تقيه صادر شده باشد وجود ندارد . نكته اول : مرجح جهتى تنها در احاديث ائمه معصومين عليهم السّلام به كار مىرود ، زيرا آنان در تقيه به سر مىبردند ، ولى نسبت به احاديث نبوى صلّى اللّه عليه و آله اين رجحان وجود ندارد ، زيرا براى آن حضرت احتمال تقيه نبوده است . نكته دوم : مرجح جهتى تنها به اخبار آحاد اختصاص ندارد بلكه در اخبار متواتر هم متصور است .

--> ( 1 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 16 ، ص 578 .